Ürkek Bir Sokak Kedisine Nasıl Yaklaşılır?

Neden bazı sokak kedileri insana yaklaşmaz?

Bir kedinin insana ne kadar yakın duracağı, büyük ölçüde yaşamının ilk haftalarında belirlenir. Yavru kediler yaklaşık iki ile yedi haftalık arasında sosyalleşmeye en açık dönemlerini yaşar; bu pencerede insan eliyle nazikçe temas eden kediler ömür boyu insana güvenmeyi öğrenir. Bu dönemi hiç insan görmeden geçiren kediler ise, sağlıklı ve zeki olsalar bile, insana karşı doğal bir temkinlilik geliştirir. Bu kedilere çoğu zaman “yarı-yabani” denir; kötü huylu değildirler, sadece bizi tanımazlar.

Bir de sonradan edinilen korku var. Taşlanan, kovalanan ya da bir kez tuzağa düşmüş bir kedi bunu kolay unutmaz; bir sonraki uzanan el iyi niyetli olsa bile onun için tehdittir. Karşınızdaki kedinin geçmişini bilemeseniz de, ona “neden bu kadar korkuyorsun” diye değil, “nasıl güven veririm” diye yaklaşmak gerekir. Beklentiyi baştan doğru kurmak — bu işin çoğu zaman günler değil haftalar süreceğini kabul etmek — hayal kırıklığının önüne geçer.

Korku ve güven sinyallerini okumak

Kediler duygularını sesle değil bedenle anlatır. Ne hissettiğini okuyabilirseniz, ne zaman ilerleyip ne zaman durmanız gerektiğini de bilirsiniz. Şu sinyaller yol gösterir:

• Korku işaretleri: Yere yapışmış küçük bir beden, geriye yatık kulaklar, büyümüş gözbebekleri, bacak arasına kıvrılmış kuyruk ve kaçış yolu arayan bakışlar. Bunları görüyorsanız olduğunuz yerde durun, hatta biraz geri çekilin.
• Tereddüt işaretleri: Uzaktan izleme, size dönük ama kaçışa hazır bir beden, ansızın yalanma ya da esneme gibi sakinleşme hareketleri. Kedi kararsızdır; acele etmeyin.
• Güven işaretleri: Yavaş göz kırpma, dik ve ucu hafif kıvrık kuyruk, size doğru rahatça oturması ya da uzanması, mırlama. Bunlar “devam edebilirsin” demektir.
• Net bir “dur”: Tıslama, hırlama ya da havaya kalkan bir pençe, zorlamayı bırakmanız gereken andır; üstelemek, günlerce kurduğunuz güveni bir anda bozar.

Doğru vücut dili: nasıl yaklaşılır, nasıl yaklaşılmaz

Kediye kendinizi tehditsiz göstermenin bir dili var ve bu dil çoğunlukla “daha az” yapmak üzerine kuruludur. Yaklaşırken şunlara dikkat edin:

• Gözünüzü dikmeyin: Sabit bakış kediler için bir tehdittir. Bunun yerine kediye bakıp gözlerinizi yavaşça kapatıp açın; bu “kedi öpücüğü” güven verir.
• Kendinizi küçültün: Tepede dikilmek yerine çömelin ya da oturun; alçaldığınızda tehdit olmaktan çıkar, kediyle aynı hizaya inersiniz.
• Yandan ve yavaş yaklaşın: Doğrudan üstüne yürümek bir avcı hareketidir. Yandan, duraklayarak ve kediye durumu değerlendirme fırsatı vererek ilerleyin.
• Kaçış yolu bırakın: Kediyi asla köşeye sıkıştırmayın; kaçamayacağını hisseden kedi savunmaya, yani tırmalamaya ya da ısırmaya geçer.
• Eli aşağıda tutun: Tepeden inen bir el korkutur. Elinizi alçakta ve avucunuz kapalı biçimde uzatıp kokunuzu almasına izin verin, son adımı kediye bırakın.
• Sessiz kalın: Ani hareketten, yüksek sesten ve ısrarlı temas girişiminden kaçının. Güven, sizin değil kedinin temposuyla kurulur.

Mama ile güven inşa etmek

Bütün bu adımların en güçlü yardımcısı mamadır. Yemek, ürkek bir kedi için hem bir ödül hem de sizi “tehlike” sütunundan “iyi bir şeyle gelen kişi” sütununa taşıyan köprüdür. En etkili yöntem tutarlılıktır: her gün aynı saatte, aynı noktada mama bırakın. Kedi başta ancak siz uzaklaştıktan sonra yemeye gelecektir; bu tamamen normaldir. Zamanla mamayı biraz daha yakınınıza koyun, sonra kedi yerken birkaç metre ötede sessizce oturun. Haftalar içinde bu mesafe kapanır ve çoğu kedi bir gün elinizden mama alır.

Bu süreçte mamanın düzeni ve kalitesi önemlidir; ani mama değişiminden ve bir gün aç bir gün tok beslemekten neden kaçınmak gerektiğini Sokak Kedilerini Beslerken Dikkat Edilmesi Gerekenler yazısında ayrıntısıyla anlattık. Tutarlı beslemenin tek gerçek maliyeti mamadır ve bu masraf zamanla bütçeyi zorlayabilir. İyi haber şu: cebinizden para çıkmadan bu akışa katkı üretmenin bir yolu var. Mamaver'de kendi isteğinizle bir ödüllü reklam izlersiniz; bu reklamın gelirini siz değil reklamveren öder ve oluşan katkı bir barınak dostunun faturalı mamasına dönüşür, teslim kanıtı uygulamada yayımlanır. İşleyişi mamaverapp.com/app üzerinden görebilirsiniz.

Sabır, sınırlar ve ne zaman uzmana danışmalı

Güven kazanmanın bir takvimi yoktur; bir kedi birkaç günde yaklaşırken bir diğeri aylar isteyebilir, kimi kedi de ömür boyu mesafeli kalmayı seçer — ve bu bir başarısızlık değildir. Amaç kediyi kucağınıza almak değil, onun düzenli beslenip hayatta kalmasını sağlamaktır; güvenle uzaktan beslenen bir kedi de kazanılmış bir kedidir. İlerleme, sabrınızı zorladığınızda değil, kedinin temposuna saygı gösterdiğinizde gelir.

Birkaç durumda ise beklemek doğru değildir. Belirgin biçimde yaralı, hasta ya da anneden ayrı düşmüş çok küçük bir yavru söz konusuysa, güven sürecini beklemeden bir veterinere veya yerel bir hayvan derneğine danışın; bu acil durumlarda doğru ilk adımları Yaralı ya da Hasta Bir Sokak Hayvanı İçin İlk Adımlar yazısında bulabilirsiniz. Ürkek ama sağlıklı kediler içinse en kalıcı çözüm çoğu zaman kısırlaştırıp yerinde beslemektir. Bu tür sürdürülebilir besleme ağlarının büyümesine markalar da katkı sağlayabilir: ayrı bir bağış bütçesi açmadan, mevcut reklam harcamasını barınak hayvanlarının mama giderini hafifleten belgeli bir desteğe çevirmek mümkün; bu modelin nasıl çalıştığını mamaverapp.com/reklamverenler sayfasında anlatıyoruz. Sonuçta ürkek bir kedinin güveni aceleyle değil, her gün aynı saatte bıraktığınız o mama kabıyla kazanılır.